Çin'de isyan

Üç Feodal Beyin İsyanı – Çin Tarihi

Üç feodal beyin isyanı, Çin tarihi kaynaklarında Qing Hanedanı’na karşı başlatılmış ve Yunnan, Guangdong ve Fujian Lordları tarafından yönetilmiş geniş çaplı bir ayaklanmadır. Qing Hanedanı, Kuzeyli ve Mançu kökenliydi. İsyanı başlatanlar ise eski Ming generalleri önderliğinde Han Çinlileriydi.

İsyanın Nedenleri (Çin Tarihi)

Çin Tarihi - isyan
Çin Tarihi ( isyan )

Qing Hanedanlığı’nın ilk yıllarında, merkezi otorite yeterince güçlü değildi. Qing yöneticileri güney Çin’deki eyaletleri yönetmekte zorlanıyorlardı. Çünkü güney eyaletleri eski Ming topraklarıydı. Qing Hükümeti, bu eyaletlerin yönetiminde yerel yöneticilerden yararlanma kararı aldı. Halkın kendileri gibi Han Çinlisi olan yöneticilerden memnun olacağını ve huzursuzlukların giderilmesi için etkili bir politika olduğu düşünüldü. Teslim olmuş bazı Ming generalleri güney eyaletlerinde göreve getirildi.

1655’te Qing Hükümeti tarafından Wu Sangui’ye “Pingxi Prensi” unvanı verildi. Bu unvanla birlikte Yunnan ve Guizhou eyaletlerinin valiliği de verildi. Ardından Shang Kexi ve Geng Zhongming de Prens unvanı aldılar. Guangdong ve Fujian topraklarını yönetme hakkını elde ettiler.

Bu üç lord kendi toprakları üzerinde büyük güç sahibi oldular. Bölge halkı da Qing Hanedanı’na karşı bir bağlılık hissetmemekte hatta Kuzeyli Mançulara kin gütmekteydi. Bu durum lordların diğer bölgesel valilerden çok daha fazla güç elde etmesini sağladı.

Lord Geng’in ölümünden sonra oğlu Geng Jimao onun yerine geçti. Ardından da Geng Jimao’nun oğlu Geng Jingzhong yönetimi devraldı. Bu dönemde artık üç bölgesel yönetimde merkezi otoriteyi tehdit edecek şekilde büyümüştü. Geng Jingzhong ve Guangdong Lordu Shang Kexi vergi gelirleri kendi başlarına topluyorlardı. Bunun sonucu olarak imparatorluk hazinesinde ciddi bir gelir kaybı yaşanmıştı.

İsyanın Başlaması

İmparator Kangxi, tahta yeni çıkmıştı ve üç feodal lordu kendine ciddi şekilde tehdit olarak görüyordu. Bunun üzerine Lord Wu Sangui, sağlığını bahane ederek istifasını verdi. Diğer iki lord onu takip ettiler. İmparator konseyini topladı ve üç lordun durumları tartışıldı. En sonunda istifaların kabul edilmesine karar verildi. Ek olarak üç lordun dinlenme yeri Kuzeydeki Mançurya olarak seçildi.

Ağustos 1673’te Wu Sangui, “Ming’i yeniden diriltmek” amacıyla isyan etti. Ardından Hunan ve Sichuan eyaletlerini ele geçirdi. Yanling ve Wang Fuchen kendi eyaletlerinde isyana katıldılar. Sadece Guadong eyaleti Qing’e sadık kaldı. Tungning Kralı Zheng Jing’de isyana destek verdi. 150.000 kişilik bir orduyla asi güçlere katılmak için Fujian’a gitti.

Qing İmparatoru Kangxi de kendi kuvvetlerini isyancıları püskürtmek için toplamaya başladı. Ancak gönderdiği kuvvetler ilk bir yıl Lord Wu tarafından yenilgiye uğratıldı. Mançu generallerinin Han Çinlileri tarafından yenilgisine şahit olan imparator görev değişikliği yaptı. Kendisine sadık olan Han askerlerini güneydeki Han isyancılarına karşı kullandı. Böylece Qing Hanedanı savaşta üstünlüğü ele geçirdi.

1676’dan sonra Wang Fuchen, Geng Jingzhong ve Shang Zhixin gibi isyanın önemli liderleri ardı ardına teslim oldular. Wu Sangui, ordularıyla kuzeye yöneldi. Hunan ise Qing kuvvetlerinin ana hedefi haline geldi. 1678’de Wu, kendini imparator ilan etti. Büyük Zhou Hanedanı imparatoru olarak kendi sarayını kurdu. Wu Sangui, aynı yıl hastalanarak öldü. Yerine torunu Wu Shifan geçti.

Wu Shifan, Yunan’a geri çekilme emrini verdi. İsyancı ordusunun morali bozukken Qing kuvvetleri saldırıya geçerek pek çok bölgeyi ele geçirdiler. 1681’de, Qing generali Zhao Liangdong, yeni gelen birliklerle Yunnan’a üç yönlü bir saldırı önerdi. Ekim ayında, Zhao Liandong ordusu ile birlikte Kunming Şehrine girdi. Aralık ayında Wu Shifan, intihar etti. Ertesi gün son kalan isyancılarda teslim oldular.

İsyanın Sonuçları

İmparator Kangxi, isyancılara destek veren Qing sarayı mensuplarını sert bir şekilde cezalandırdı. Ama güneylilere karşı daha hoşgörülüydü. İsyancıların kontrolündeki topraklardaki Çinlilerin çok fazla seçim şansı olmadığını düşünüyordu.

Teslim olan isyancı lordların bazıları intihara zorlandı. Shang Zhixin bunlardan biriydi. Geng Jingzhong ve Shang Zhixin’in dört kardeşi idam edildi. İsyandan sonra feodal lordlara destek veren Tungning Kralı’na karşı da bir askeri sefer düzenlendi.

Güney Eyaletlerini yönetmek için yeni valiler atandı. Kamu sınavları yeniden yürürlüğe koyuldu ve vergileri artık memurların toplamasına karar verildi. Yine de iç savaş sonrası Kuzey-güney ayrımının ortadan kalkması için oldukça uzun bir süre geçmesi gerekecekti. Çin tarihi kayıtları bu isyanı geniş çaplı olarak işlemiştir. (1)

Yazar Hakkında
Toplam 32 yazı
Sergen Demirtaş
Sergen Demirtaş
Yorumlar (Yorum yapılmamış)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×

Bir Şeyler Ara