Türklerin İslamiyeti Kabulü

Türkler Nasıl Müslüman Oldu?

Bir milletin eski geleneklerini bırakması, yeni bir dinin mensubu olması oldukça zor ve uzun bir süreci kapsamaktadır. Özellikle Türkler gibi köklü geçmişe sahip milletlerde din değiştirme süreci oldukça zorlu olmaktadır.

İslamiyet Öncesi Türk Milleti

Türkler ve Araplar
Türkler ve Araplar

İslamiyet öncesi Türklere baktığımızda Avrupa’dan Çin sınırına kadar çok geniş alana yayılmış topluluklar ve devletler görmekteyiz. Çok geniş bir coğrafyaya yayılmış olmaları Türklerin kültürel anlamda da çeşitli özellikler göstermesine neden olmuştur. Bazı Türk toplulukları kendi devletlerini kurarken, bazıları da farklı devletlerin idaresi altında yaşamlarını idame ettirmişlerdir.

Eski Türklerde Göktanrı inancı oldukça kutsaldır ve milli din olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle başka dinlere geçişler oldukça zorlu ve uzun bir süreci kapsamıştır. Türkler arasında Hristiyanlığı, Yahudiliği, Mani dinini, Zerdüştlüğü ve Budizm’i kabul eden birçok topluluk olmuştur.

İslamiyet Öncesi Türkler ve Araplar Arasındaki İlişkiler

Türkler ve Araplar arasındaki ilk ilişkiler İslamiyet’in doğuşundan çok daha öncesine dayanır. Ancak bu ilişkiler süreklilik arz etmeyen ve kültürel etkileşim göstermeyen bir nitelikteydi. Arapların yaşadıkları bölgelerin Türk coğrafyasına çok uzak kalması ve arada Sasaniler gibi güçlü bir devletin bulunması süreklilik arz eden ilişkileri engellemiştir.

Sasaniler Türkler ve Araplar arasındaki doğrudan ilişkileri engellemiş olsa da dolaylı yoldan yakınlaşmalarını da sağlamıştır. Sasanilerin güçlü dönemlerinde birçok Türk ve Arap bu devletin hizmetinde bulunmuştur. Bu sayede Türkler ve Araplar arasında ikili münasebetler görülmüştür.

İlişkilerin çok fazla olmamasına rağmen Türklerin Arap coğrafyasında askeri özellikleri ve kahramanlıkları ile tanındıkları bilinmektedir. Birçok Arap şairin Türkleri ve kahramanlıklarını öven şiiri bulunmaktadır. (1)

Türklerin İslamiyet’le İlk Teması

Türklerin Hayat Tarzı
Türklerin Hayat Tarzı

Türklerin, Araplar gözündeki yeri İslamiyet’in doğuşuyla da değişmemiştir. Rivayet edilen birçok hadiste Hz. Muhammed’in Türklerle ilgilediği söylediği sözlerden bahsedilmektedir. Özellikle Peygamber Efendimizin Türklerle iyi geçinilmesini ve mücadele edilmemesini vasiyet etmesi dikkat çekici bir husustur.

Türkler ve Müslüman Araplar arasındaki ilk temaslar Sasanilerin yıkılması ile olmuştur. Hz. Ömer döneminde Sasani Devleti ortadan kaldırılmış ve Kisra III. Yezdcerd Horasan’a kaçmıştı. Kisra’nın Türk Hakanından yardım istemesi üzerine bölgeye bir ordu gönderildi. İlk defa karşılaşan Müslüman ve Türk orduları arasında herhangi bir çarpışma yaşanmadı.

Türkler ve Araplar arasındaki ilk çarpışmalar Kafkasya’da yaşandı. Hazar Türkleri ile karşı karşıya gelen Müslüman orduları yapılan çarpışmalarda mağlup oldu ve Abdurrahman bin Rebîa bu savaşta şehit düştü.

Emeviler dönemi Türkler ve Araplar arasında sert mücadelelere sahne olmuştur. Emevilerin ırkçı politikaları, Türklerin İslamiyet’e yakınlaşmasını bırakın, tamamen cephe almasına neden olmuştur.

Emeviler aslında İslamiyet öncesi Arap toplumun lideri konumundaydılar. Bu konumlarını İslamiyet’le birlikte kaybetmelerine rağmen bu durum çok uzun sürmedi. Muaviye’nin hilafeti saltanata çevirmesi sonucu Arap toplumunun lideri yeniden Emeviler oldu. Emevilerin uyguladığı mevali politikası ve askeri harekâtlarında yaptıkları katliamlar İslamiyet’e karşı duyulan ilgiyi büyük ölçüde ortadan kaldırdı. Bu dönemde İslamiyet’i kabul edenler yalnızca kılıç zoruyla Müslüman olan kişilerdir. (2)

Türkler ve Müslümanlar Arsındaki Yakınlaşma: Abbasiler Dönemi

Abbasilerin iktidarı ele geçirmesi İslam dünyasında ılımlı bir havanın esmesini sağlamıştı. İslam fütuhatı bu dönemde hoşgörü ve yakınlaşma çerçevesinde ilerledi. Mevali politikası tamamen kaldırıldı. Türk ve Acem komutanlara bazı ayrıcalıklar da verildi.

Abbasiler hizmetinde görev alan Türk komutanlar bu dönemde çok önemli mevkilere geldiler. Türkler için kurulan Samarra şehri ülkenin en önemli kentlerinden biri haline geldi. Hatta halifenin başkenti Samarra taşımasıyla başlayan döneme Abbasilerde Türk dönemi adı da verilir. Bu dönemde İktidar tamamen Türklerin elindeydi ve tüm atamalar Türk komutanlar tarafından yapılıyordu.

Talas Savaşı

751 yılında yapılan Talas Savaşı Türkler açısından bir dönüm noktası oldu. Çinliler ve Müslümanlar arasında yapılan savaşta Türkler Müslümanlara destek verdi ve bu desteğin sonucunda savaşı Müslümanlar kazandı. Bu savaş Çinlilerin Mâverâü’n-nehr bölgesinden tamamen çıkarılmasını da sağladı.

Talas Savaşı Türkler ve Araplar arasındaki münasebetlerin ilerlemesini sağladı. İslam dini içinde zaten mükemmeldi fakat Emevi politikaları dışarıdan yanlış algılanmasına neden oluyordu. Abbasilerle başlayan hoşgörü politikası Türklerin hızla İslamiyet’e geçmesini sağladı.

Türklerin Müslüman Olmasını Kolaylaştıran Etmenler

  • Abbasiler döneminde uygulanan hoşgörü politikası,

 

  • İslamiyet’in Türk gelenek ve töresiyle uyumlu olması,

 

  • Kılıç zoruyla İslamlaştırma faaliyetlerinden vazgeçilmesi, (Türklerin bir dini kılıç zoruyla kabul etmesi imkansızdır. Bu küçük gruplara tatbik edilse de asla genele yayılmayacaktır. Bu nedenle Abbasilerin iktidara gelmesi dönüm noktasıdır.)

 

  • Göktanrı inancı ve İslamiyet arasındaki benzerlikler, (Göktanrı inancında da yalnızca bir tanrı vardır ve tüm hakimiyet yalnızca ondadır. Yine ahiret, ruh, cennet, cehennem, kurban ve cihat olarak kabul edilebilecek cihan hakimiyeti anlayışı gibi kavramlar Göktanrı inancında da bulunmaktaydı.

 

Türkler İslamiyet’le aynı dönemde farklı dinleri de kabul etmeye başlamıştır. Ancak yalnızca İslamiyet genele yayılarak kalıcı hale gelmiştir. Diğer dinlerde kalıcı olan topluluklar ise milli benliklerini kaybederek asimile olmuşlardır. Türkler yalnızca milli inançlarıyla uyumlu olan İslam dininde güç ve kuvvetlerini muhafaza ederek daha da ileriye taşıma şansı bulmuştur.

Yazar Hakkında
Toplam 32 yazı
Sergen Demirtaş
Sergen Demirtaş
Yorumlar (Yorum yapılmamış)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×

Bir Şeyler Ara