Spartaküs isyanı

Spartaküs – Özgürlüğün Peşinde

Spartaküs gerçek adı bilinmeyen bir gladyatördür. Yüzlerce yıldır kullanılan bu isim onun arenadaki adıdır. Köle yani gladyatör olmadan önce Romalı bir asker veya Trakya bölgesinde bir köylü olduğu tarihçiler tarafından tartışılmaktadır. Asker olduğu hakkında daha çok bilgi olan Spartaküs; Roma ordusundan kaçmış, haydutluk yaparken yakalanmış ve köle olmaya mahkum edilmiştir.

Roma’da Gladyatör Olmak

Roma’da gladyatörler de köleler arasındaydı ve kötü koşullarda yaşıyorlardı. Hiçbir sosyal hakları yoktu. Spartaküs de gladyatör sınıfından köleler arasındaydı ve onun da hiçbir ayrıcalığı yoktu. Tüm kölelere olduğu gibi ona da insan gibi davranılmıyordu fakat o özgürlüğüne düşkün biriydi ve sorgulamaya başladı.

Spartaküs İsyanı Nasıl Başladı?

Spartaküs'ün Roma'ya isyanı
Spartaküs’ün Roma’ya isyanı

Spartaküs, “Atus” gladyatör okuluna -Bazı kaynaklar Batiatus gladyatör okulu olduğunu söyler- satıldı ve birçok kez arenaya çıktı. Arenada kendisini kanıtlayan yetenekli gladyatör, savaş konusunda olduğu kadar liderlik konusunda da yetenekliydi ve diğer gladyatörler üstünde baskı kurmaya başladı. Diğer gladyatörler ona saygı duyuyordu. Spartaküs özgürlüğüne düşkün olduğu için kaçmayı birçok kez planlasa bile yanında kimse yoktu. Kimse onunla birlikte kaçmaya cesaret edemiyordu. Çünkü hakkını savunmak isteyen her köle vahşice katlediliyordu. Spartaküs de bunu biliyordu ama esaret altında kalmaktansa ölmeyi tercih ediyordu. Roma’ya karşı durmak için gladyatörleri tek tek ikna etmeye başladı. Askerlerin aksine arenada savaşan ve savaşçılık yönü yüksek olan gladyatörler normal kölelere nazaran daha güçlüydü. Böylece Spartaküs ve arkasındaki 78 gladyatör ilk isyanı başlattı. Spartaküs ve beraberindeki gladyatörler, kendilerini insan yerine koymayan, arenada birbirlerini öldürmeleri için onları kullanan okul sahiplerini öldürdüler.

Bu haber Roma’nın her yerine yayıldı. Hayatından memnun olmayan birçok köle için umut ışığı doğmuştu. Roma başta bu isyancıları ciddiye almadı. Sayılarının az olduğu, ellerinde teçhizat olmadığı bilindiği için rahatça davrandılar. Spartaküs ve arkasındaki gladyatörler de yakalanırsalar başlarına gelecek şeyleri bildikleri için Vezüv Yanardağı’na kaçtılar. Roma, isyancıları yerli halktan bilgi toplayarak takip etti ve dağa hapsetti. Bir süre dağda bekleyen gladyatörler, açlıktan ölme noktasına geldiklerinde dağda bulunan asma yaprakları birleştirerek ipe çevirdi ve dağın kayalık bölümünden yere indiler. Askerler, gladyatörleri dağın tepesinde bildiği için rahattı ve dağın tepesine çıkan tek yolu da tutmuşlardı. Spartaküs’ün askerleri dağın kayalık bölümünden inince saldırmak için iyi bir alan buldular ve hemen hücuma geçtiler. Burada ilk kez bir Roma birliğini imha eden Spartaküs, eline birçok teçhizat geçirdi ve ismini tüm Roma’da duyurdu. Bu saldırı sonrası Roma, Spartaküs’ü ve gladyatör ordusunu daha çok ciddiye almaya başladı. Bu zafer isyana katılımı da arttırarak dört bir yandan kölelerin kaçarak isyana katılmasını sağladı. (1)

Spartaküs İsyanı Büyüyor

Romalı birliği imha ettikten sonra birçok kölenin zincirini kırarak yavaş yavaş köle ordusunu büyütmeye başlayan Spartaküs ve askerleri, kendilerine karşı gönderilen birçok Romalı komutanı öldürdüler. Her gönderilen Romalı komutanın gücü daha da fazla oluyordu ama savaşmayı bilen ve Roma ordusu içinden çıkan bir lidere karşı başarı elde edemiyorlardı. Her yenilgide Spartaküs’ün arkasında daha çok köle birikiyordu. Gladyatörler de birçok sarayı, konağı basıp köleleri özgürleştiriyordu. Böylece hem ellerine teçhizat geçiyor, hem insan gücü buluyorlardı.

Roma’nın her yerinde Spartaküs’ün ismi duyuluyor, köle sayılan insanlar Spartaküs’ün ordusuna katılmak için isyan ediyordu. Roma işlerin kontrolden çıktığını anladığında Marcus Crassus ve Pompey’i isyanı bastırmak için görevlendirdi. Crassus Roma’nın en zengin adamlarından birisiydi ve Pompey’in de her tarafından tanınan bir komutandı. Bu haberler yayıldığında köleler arasında fikir ayrılığı başladı. Kölelerin birçoğu, Roma’nın büyük bir ordu hazırladığını fark etmişti ve bu ordu ile savaşamayacaklarını düşünüyordu. Spartaküs ise Alp Dağlarını geçip Roma ordularından kaçmak için bir plan yaptı. Yani Spartaküs ve askerleri, savaşmadan Alpleri geçecek, özgür kalacaklardı. Bu plana ilk tepki Spartaküs’ün en önemli arkadaşı Galyalı gladyatör Crixus’tan geldi. Crixus, Roma’nın Alperleri geçseler bile peşlerini bırakmayacağını, bu planın da kendilerine olan güveni sorgulatacağını düşünüyordu. Dönüp Roma ile savaşmak, Roma’yı işgal etmek istiyordu. Burada isyanın iki lideri yol ayrılığı yaşadı. Spartaküs Alplere doğru, Crixus Roma’ya doğru ilerledi.

Crixus - Spartaküs'ün isyanı
Crixus

Günler geçtikçe güçleri de artan Spartaküs ve Crixus’a karşı Roma’nın aldığı önlemler çoğaldı. Geçtikleri her yeri talan eden isyancı orduları durmaksızın ilerliyordu. Roma da ilerlemeye başladı. Öncelikle Crixus’un ordusu kıstırıldı. Crixus, vur-kaç taktiği ile savaşı bir yere kadar idare edebilse bile bir zaman sonra kendisi ve ordusu yorgun düştü ve yapılan en son kanlı çarpışmada Roma lejyonları isyancı ordusunu yok etti. Köle isyanının liderlerinden birisi olan Crixus öldürülmüştü. (2)

Spartaküs Roma’yı İşgal Planı Yapıyor

Bu sırada Alpleri geçmek için ilerleyen Spartaküs, en yakın adamlarından birisi olan Crixus’un ölüm haberini alınca yolunu değiştirdi. Sicilya’yı ele geçirmeyi planladı. Bu şekilde özgürlüğünü kazanacaktı. Sicilya’yı ele geçirdikten sonra güçlenecek ve Roma’ya saldıracaktı. Crixus’u mağlup eden Roma orduları, Spartaküs’ün de karşısına çıktı ve başka bir kanlı çarpışma oldu. Bu savaştan Spartaküs’ün köle ordusu galip ayrıldı. Alpleri bırakıp Sicilya için plan yapan Spartaküs’ün planı tıkır tıkır işliyordu. Denizi aşabilirse Sicilya’ya ulaşacak, hem isyanı başarıyla tamamlayacak hem kaybettiği arkadaşları için intikam planları yapabilecekti. İtalya’nın en uç noktalarından olan Messina’ya girdiler ve orada korsanlar ile anlaştılar. Korsanlar Spartaküs’ün ordusunu Sicilya’ya taşıyacaktı. Fakat Crassus, Roma’nın en zengin adamı sayılıyordu ve korsanları satın alarak kendi tarafına çekti. Böylece Spartaküs ihanete uğradığının farkında olmadan Crassus’un tuzağına düştü.

Messina’da isyanın son savaşı yapıldı. Korsanlar ile birlikte hareket edeceği için savaşa hazırlığı olmayan Spartaküs, Roma lejyonlarının arasına düşmüştü. Saatler süren savaşın sonunda Roma, isyan ordusunun büyük bir kısmını yok edip, birçok isyancıyı tutsak etti. Tutsak olan isyancılar yollar boyunca çarmıha gerildi. İsyana kalkışacak olan kölelere mesaj verildi. Spartaküs’ün cesedi ne savaş alanında ölüler arasında, ne de tutsak edilenler arasında bulunabildi. Bazı tarihçilere göre savaşırken tanınmayacak hale gelmişti, bazı tarihçilere göreyse kaçmıştı. Ama kesin olan şey Spartaküs’ün ne ölüsü ne dirisi bulunabildi.

Savaş alanından kaçan isyancıların çoğu talana ve savaşa devam ettiler ama bu da birkaç yıl sürdü. Roma kısa süre içinde onları da yakalayıp öldürdü ve isyanı bastırdı.

Spartaküs’ün Yönetim Şekli

Spartaküs tek başına karar almazdı. İsyanı birlikte başlattığı gladyatörler ile konuşur, ortak karar alırdı ve onların kararlarına saygı duyardı. İsyanı birlikte başlattığı gladyatörlerin bulunduğu konseye “komutanlar konseyi” adı verilmişti. Buradan çıkan önemli kararlar savaşmayı bilen askerler ile tartışılırdı. Demokratik bir düzen vardı. Elde edilen ganimetler de herkese eşit şekilde paylaştırıldı. Birisine rütbesinden, savaşmayı bilmesinden dolayı fazla bir ganimet verilmezdi.

Spartaküs İsyanının Sonuçları

Birkaç küçük grubun isyan etme çabaları olsa bile Spartaküs isyanı sonrası Roma işi sıkı tuttu ve bir daha büyük çaplı bir köle isyanına izin vermedi. Birçok köle de isyan sonrası çarmıha gerilen köleleri gördükten sonra isyana cesaret edemedi. Spartaküs isyanından yıllar sonra kölelere hak verilmeye başlandı ve daha sonrasında kölelik tamamen kaldırıldı. (3)

Yazar Hakkında
Toplam 32 yazı
Sergen Demirtaş
Sergen Demirtaş
Yorumlar (Yorum yapılmamış)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

×

Bir Şeyler Ara