Üç Feodal Beyin İsyanı – Çin Tarihi

Çin'de isyan

Üç feodal beyin isyanı, Çin tarihi kaynaklarında Qing Hanedanı’na karşı başlatılmış ve Yunnan, Guangdong ve Fujian Lordları tarafından yönetilmiş geniş çaplı bir ayaklanmadır. Qing Hanedanı, Kuzeyli ve Mançu kökenliydi. İsyanı başlatanlar ise eski Ming generalleri önderliğinde Han Çinlileriydi.

İsyanın Nedenleri (Çin Tarihi)

Çin Tarihi - isyan
Çin Tarihi ( isyan )

Qing Hanedanlığı’nın ilk yıllarında, merkezi otorite yeterince güçlü değildi. Qing yöneticileri güney Çin’deki eyaletleri yönetmekte zorlanıyorlardı. Çünkü güney eyaletleri eski Ming topraklarıydı. Qing Hükümeti, bu eyaletlerin yönetiminde yerel yöneticilerden yararlanma kararı aldı. Halkın kendileri gibi Han Çinlisi olan yöneticilerden memnun olacağını ve huzursuzlukların giderilmesi için etkili bir politika olduğu düşünüldü. Teslim olmuş bazı Ming generalleri güney eyaletlerinde göreve getirildi.

1655’te Qing Hükümeti tarafından Wu Sangui’ye “Pingxi Prensi” unvanı verildi. Bu unvanla birlikte Yunnan ve Guizhou eyaletlerinin valiliği de verildi. Ardından Shang Kexi ve Geng Zhongming de Prens unvanı aldılar. Guangdong ve Fujian topraklarını yönetme hakkını elde ettiler.

Bu üç lord kendi toprakları üzerinde büyük güç sahibi oldular. Bölge halkı da Qing Hanedanı’na karşı bir bağlılık hissetmemekte hatta Kuzeyli Mançulara kin gütmekteydi. Bu durum lordların diğer bölgesel valilerden çok daha fazla güç elde etmesini sağladı.

Lord Geng’in ölümünden sonra oğlu Geng Jimao onun yerine geçti. Ardından da Geng Jimao’nun oğlu Geng Jingzhong yönetimi devraldı. Bu dönemde artık üç bölgesel yönetimde merkezi otoriteyi tehdit edecek şekilde büyümüştü. Geng Jingzhong ve Guangdong Lordu Shang Kexi vergi gelirleri kendi başlarına topluyorlardı. Bunun sonucu olarak imparatorluk hazinesinde ciddi bir gelir kaybı yaşanmıştı.

İsyanın Başlaması

İmparator Kangxi, tahta yeni çıkmıştı ve üç feodal lordu kendine ciddi şekilde tehdit olarak görüyordu. Bunun üzerine Lord Wu Sangui, sağlığını bahane ederek istifasını verdi. Diğer iki lord onu takip ettiler. İmparator konseyini topladı ve üç lordun durumları tartışıldı. En sonunda istifaların kabul edilmesine karar verildi. Ek olarak üç lordun dinlenme yeri Kuzeydeki Mançurya olarak seçildi.

Ağustos 1673’te Wu Sangui, “Ming’i yeniden diriltmek” amacıyla isyan etti. Ardından Hunan ve Sichuan eyaletlerini ele geçirdi. Yanling ve Wang Fuchen kendi eyaletlerinde isyana katıldılar. Sadece Guadong eyaleti Qing’e sadık kaldı. Tungning Kralı Zheng Jing’de isyana destek verdi. 150.000 kişilik bir orduyla asi güçlere katılmak için Fujian’a gitti.

Qing İmparatoru Kangxi de kendi kuvvetlerini isyancıları püskürtmek için toplamaya başladı. Ancak gönderdiği kuvvetler ilk bir yıl Lord Wu tarafından yenilgiye uğratıldı. Mançu generallerinin Han Çinlileri tarafından yenilgisine şahit olan imparator görev değişikliği yaptı. Kendisine sadık olan Han askerlerini güneydeki Han isyancılarına karşı kullandı. Böylece Qing Hanedanı savaşta üstünlüğü ele geçirdi.

1676’dan sonra Wang Fuchen, Geng Jingzhong ve Shang Zhixin gibi isyanın önemli liderleri ardı ardına teslim oldular. Wu Sangui, ordularıyla kuzeye yöneldi. Hunan ise Qing kuvvetlerinin ana hedefi haline geldi. 1678’de Wu, kendini imparator ilan etti. Büyük Zhou Hanedanı imparatoru olarak kendi sarayını kurdu. Wu Sangui, aynı yıl hastalanarak öldü. Yerine torunu Wu Shifan geçti.

Wu Shifan, Yunan’a geri çekilme emrini verdi. İsyancı ordusunun morali bozukken Qing kuvvetleri saldırıya geçerek pek çok bölgeyi ele geçirdiler. 1681’de, Qing generali Zhao Liangdong, yeni gelen birliklerle Yunnan’a üç yönlü bir saldırı önerdi. Ekim ayında, Zhao Liandong ordusu ile birlikte Kunming Şehrine girdi. Aralık ayında Wu Shifan, intihar etti. Ertesi gün son kalan isyancılarda teslim oldular.

İsyanın Sonuçları

İmparator Kangxi, isyancılara destek veren Qing sarayı mensuplarını sert bir şekilde cezalandırdı. Ama güneylilere karşı daha hoşgörülüydü. İsyancıların kontrolündeki topraklardaki Çinlilerin çok fazla seçim şansı olmadığını düşünüyordu.

Teslim olan isyancı lordların bazıları intihara zorlandı. Shang Zhixin bunlardan biriydi. Geng Jingzhong ve Shang Zhixin’in dört kardeşi idam edildi. İsyandan sonra feodal lordlara destek veren Tungning Kralı’na karşı da bir askeri sefer düzenlendi.

Güney Eyaletlerini yönetmek için yeni valiler atandı. Kamu sınavları yeniden yürürlüğe koyuldu ve vergileri artık memurların toplamasına karar verildi. Yine de iç savaş sonrası Kuzey-güney ayrımının ortadan kalkması için oldukça uzun bir süre geçmesi gerekecekti. Çin tarihi kayıtları bu isyanı geniş çaplı olarak işlemiştir. (1)

En Önemli Olaylarıyla İnsanlık Tarihi

En Önemli Olaylarıyla İnsanlık Tarihi

Günümüzde her şeyin elimizin altında olduğu bir dünyada yaşasak da bir zamanlar durum bunun tam tersiydi. İnsanlık tarihi birçok zorlukları aşarak gelişti ve günümüzdeki seviyesine gelebildi. Elbette insanlık tarihi boyunca yaşanan tüm önemli olayları inceleme şansımız yok. Fakat başlıca olaylara göz atabiliriz.

Denizciliğin Ortaya Çıkması ve Göçler

İnsanlık tarihi 45.000 yıl önce denizcilikle tanıştı. İlk denizci topluluklar Endonezya’da bulunan takımadalarda ortaya çıktı. Bunların çeşitli kıtalara ulaşması sayesinde birçok göç yaşandı ve insan nüfusu dünyanın çeşitli bölgelerine dağıldı.

Tekerleğin İcadı

Tekerlek günümüzde oldukça basit görünse de ortaya çıktığı 3.500’lü yıllarda teknolojik bir devrimdi. Ulaşımı hızlandıran yapısıyla ticaretin de önünü açtı.

Yazının Kullanılmaya Başlanması İnsanlık Tarihi Açısından Dönüm Noktası Oldu

Günümüz insanlık tarihi hakkında bildiklerimizin %99’u yazılı kaynaklar tarafından bize sunuluyor. Tarihi gelişime bakıldığında çok büyük bir zaman dilimi için tarihsel bilgiden yoksunuz. Sümerler yazıyı geliştirdiğinde tarihe ve tarihçiliğe katkı yapacaklarını bilmiyorlardı. Onların tek derdi depolarda bulunan malları kaydetmekti. Fakat bu sayede tarihi bir kırılma noktasını başlattılar.

Demirciliğin Gelişimi

Birçok mitolojik kaynağa baktığınızda demircilerin ne kadar saygın bir yere sahip olduğunu görebilirsiniz. Demirciler savaş aletleri üretmeleri sayesinde büyük değer gördüler. Tabi onların sayesinde savaşlar artık daha kanlıydı.

Roma İmparatorluğu ve Hristiyanlık

Roma İmparatorluğu her ne kadar ahlaki açıdan yoksun bir teşekkül kurduysa da, bilinen dünyaya bir nizam getirdiği muhakkaktır. Birçok toplum Romalılarla savaşarak ya da onların yanında olarak gelişim gösterdi. Roma’nın Hristiyanlığı kabul etmesi de bütün Avrupa’nın Hristiyan olmasını sağladı.

İslamiyet’in Doğuşu

Hz. Muhammed (sav)’in doğuşu insanlık tarihi açısından bir dönüm noktasıdır. İnsanlık tarihinde birçok değişikliğe sebep olan İslam dini çok kısa sürede dünyanın birçok bölgesine yayılmıştır. Getirdiği hoşgörüyle, adaletle ve yeni kurallarla birçok değişime yol açmıştır.

Kavimler Göçü

Asya’dan Avrupa’ya yoğun bir göçün yaşandığı 350-800 yılları arası Avrupa’nın kendi içinde de göç hareketlerine sahne olmuştur. Bu göç hareketleri sonucunda Avrupa’nın bugünkü etnik yapısı ortaya çıkmıştır. Hunların önlerine kattıkları birçok Avrupalı kavim, Kuzeye ve Batıya kayarak oralardaki kavimlerin de başka yerlere göç etmesine neden oldular. Kavimler göçü tarihin en büyük göç hareketidir.

İstanbul’un FethiDünyayı Değiştiren Tarihi Olaylar

İstanbul’un fethi Türk ve İslam alemi açısından ne kadar önemliyse Avrupa ve Hristiyanlık için de aynı derecede önemlidir. İstanbul’un alınması 1000 yıllık Bizans’ın sona ermesine neden olurken, Osmanlı’nın bir İmparatorluk olmasını sağladı. Bizans’tan ayrılan aydınlar gittikleri yerlerde Rönesans hareketlerinin öncüsü oldular ve Avrupa tarihini tamamen değiştirecek yenilikler getirdiler.

Fransız Devrimi

Fransız devrimine her ne kadar adalet ve eşitlik yönünden bakılsa da günümüz Avrupası’nın haline bakıldığında bu kavramların asla yerleşmediği görülmektedir. Fakat Fransız devrimi milliyetçilik akımını ortaya çıkararak birçok imparatorluğun çöküşüne neden olmuştur. Başta Osmanlı İmparatorluğu ve Avusturya-Macaristan olmak üzere birçok devlet milliyetçilik yüzünden parçalanmış ve dünya haritasında birçok değişiklik meydana gelmiştir.

Sanayi Devrimi

Sanayi devrimi de insanlık tarihi açısından birçok yenilik getirmiştir. Bu devrim insan gücünün yerine makine gücünü esas almıştır. Üretimin artmasını sağlayarak, işçi sınıfının doğmasına neden olmuştur. Sanayi devrimi birçok teknolojik gelişmenin de mihenk taşı görevini üstlenmiştir.

İnsanlık Tarihi Kısa Sürede İki Dünya Savaşı Yaşadı

Çok kısa sürede meydana gelen iki dünya savaşı dünya tarihine birçok acı yaşattı. Milyonlarca insan ölürken teknolojik gelişmenin yönü silah sanayiine kaydı. II. Dünya Savaşı’nda kullanılan atom bombaları gelecekte olabilecek savaşlarda neler yaşanacağını göstermiş oldu. Günümüzde nükleer tehdit halen devam etmektedir.

Soğuk Savaş ve SSCB’nin Dağılmasıİnsanlık Tarihi

Soğuk savaş insanlık tarihi açısından savaşsız geçen en gergin dönemdir. İnsanlar her an bir nükleer savaşın çıkma ihtimali altında yaşamıştır. Hatta birkaç kez nükleer silahların ateşlenmesi safhasına kadar da gelinmiştir. Soğuk savaş SSCB’nin dağılmasıyla sona ererken, tek kutuplu bir dünya düzeni ortaya çıktı. Bu durumda ABD dünyanın jandarmalığına soyunarak, her yerde at koşturmaya başladı. Gittiği her yere kan götüren ABD insanlık tarihi açısından sadece yüz karası olmayı başardı.

Arap Baharı

Tüm Arap coğrafyasında ortaya çıkan değişimler yalnızca Arap ülkelerini etkilemekle kalmadı. Suriye’deki iç savaş büyük göç hareketlerine neden olurken, birçok ülkede büyük göçmen nüfuslar oluştu. Bu nedenle Arap baharı getirdiği büyük değişimlerin yanında, dünyanın en büyük göç hareketlerinden biri olarak da düşünülmelidir.

İnsanlık tarihi boyunca meydana gelen olaylardan kısa bir derleme yapmaya çalıştım. Elbette bunları ayrıntılarıyla anlatmaya kalksam kitaplar dolusu bilgi sunmak zorunda kalırdım. Bu kısa bilgilerin de faydalı olacağını düşünüyorum.